محمود سامانى
108
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
و با صرف هجده هزار دينار از اموال خود ، براى كعبه جامه فراهم كرد . « 1 » كاروانسرايى كه او در سال 529 ه . ق در مكه ساخت و براى صوفيان و فقيران وقف كرد ، سدهها به نام كاروانسراى رامشت خوانده مىشد . او همچنين ناودانى براى كعبه و حطيمى براى امام حنبليان ساخت . « 2 » محمد بن على بن ابى منصور اصفهانى ، معروف به جواد اصفهانى ( م 559 ه . ق ) نيز كه وزير اتابك قطبالدين زنگى ، حاكم سلجوقى موصل بود ، ايرانى ديگرى است كه به دليل فراوانى خيرات و انفاقهايش به « الجواد » شناخته شد . نوسازى مسجد خيف در منا ، تزيين كعبه با طلا ، بازسازى مسجدى بر كوه عرفات ، ساختن بركهها ، بازسازى قناتها ، ساختن ديوارى براى شهر مدينه ، بازسازى بخشهايى از مسجد نبوى و انفاق اموال فراوان از كارهاى نيك اوست . هنگامى كه جواد اصفهانى درگذشت ، پيكرش را به مكه و مدينه بردند و در مدينه به خاك سپردند . « 3 » خاندان ورامينى از خاندانهاى سرشناس ايرانى در دوران سلجوقيان بودند . ابوسعد ورامينى كه « معمار حرمين » لقب داشت و پسرش حسين ، بناهاى فراوان از جمله مدرسه و مسجد در مكه و مدينه ساختند . « 4 » از ديگر افرادى كه در مكه و مدينه كاروانسرا يا مدرسهاى را وقف كردند ، به اين افراد مىتوان اشاره كرد : ابراهيم بن محمد بن ابراهيم اصفهانى ( م 756 ه . ق ) معروف به العز اصفهانى به سال 749 ه . ق كاروانسرايى را براى فقيران در مكه ساخت . « 5 » امير زينالدين فرامرز محمود افزرى يك كاروانسرا و يك دار المؤذنين در مكه براى صوفيان غريب
--> ( 1 ) . الكامل ، ج 11 ، ص 65 ؛ نهاية الارب ، ج 23 ، ص 284 . ( 2 ) . اتحاف الورى ، ج 2 ، صص 504 و 505 ؛ شفاء الغرام ، ج 1 ، ص 609 ؛ العقد الثمين ، ج 4 ، صص 385 و 386 . ( 3 ) . الكامل ، ج 11 ، صص 306 - 308 ؛ العقد الثمين ، ج 2 ، ص 212 ؛ وفاء الوفاء ، ج 3 ، صص 155 - 159 . ( 4 ) . ر . ك : مجالس المومنين ، ج 1 ، ص 94 ؛ ر . ك : آثار الوزراء ، ص 358 ؛ نقض ، صص 200 ، 222 و 223 . ( 5 ) . اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 238 ؛ العقد الثمين ، ج 3 ، صص 239 و 240 .